Την προηγούμενη
βδομάδα, από το “μαντείο των Δελφών”, η υπουργός παιδείας Α.Διαμαντοπούλου ανακοίνωσε τις προθέσεις της
για την επόμενη μέρα του πανεπιστημίου στην χώρα μας. Δεν θα ήταν υπερβολή να
έλεγε κανείς πως αν αυτές υλοποιηθούν θα αποτελέσουν ριζικές αλλαγές που θα
τροποποιήσουν τα πάντα στο πανεπιστήμιο όπως το ξέραμε. Σύμφωνα με τον
Παπανδρέου αυτές οι μεταρρυθμίσεις εμφορούνται από «ιδανικά» όπως η δια βίου
εκπαίδευση, η αξιολόγηση, η αυτοτέλεια και ανεξαρτησία των ΑΕΙ & των ΤΕΙ (δηλαδή το χάρισμα
των δημοσίων πανεπιστημίων στην αγορά).
Αυτά όλα όμως
σηματοδοτούν μια νέα μέρα στο ελληνικό πανεπιστήμιο. Προσπαθούν να επιβάλουν
όλα όσα λέει τα μνημόνιο και προσπαθούσαν να πετύχουν τόσο καιρό και δεν
μπορούσαν. Οι εξαγγελίες τους είναι χειρότερες από τα νομοσχέδια του
Ε.Στυλιανίδη, χειρότερες ακόμα από το αιματοβαμμένο, αντιδημοκρατικό νόμο Πλαίσιο της Γιαννάκου. Την εποχή της κρίσης του, όπως φαίνεται η κυβέρνηση του κεφαλαίου,του Μνημονίου, της ΕΕ και του ΔΝΤ δεν διστάζει να
αλλάξει τα πάντα στο πανεπιστήμιο ώστε να βρεί σε αυτό ένα πεδίο νέας κερδοφορίας (για να μπορεί έτσι να
δίνει παχυλά κομποδέματα δισεκατομμυρίων ευρώ στις τράπεζες και στις
επιχειρήσεις) και έναν απόφοιτο για να
μπορεί να τον εκμεταλλεύεται πιο άγρια.
Τι περιλαμβάνουν όμως τα νέα μέτρα;
Αναγνώριση
κολεγίων
Η κυβέρνηση ψήφισε την αναγνώριση των τίτλων των
κολεγίων σαν ισότιμων με των δημοσίων πανεπιστημίων, την ενσωμάτωση στο εθνικό
δίκαιο της οδηγίας 36/2005 και των αποφάσεων του Ευρωδικαστηρίου για τα
επαγγελματικά δικαιώματα των αποφοίτων των κολεγίων. Ήδη υπάρχουν 30 τέτοιου
τύπου ιδιωτικά. Έτσι ένα μέρος της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης περνά σε
ιδιωτικές επιχειρήσεις, χωρίς κανένα
κρατικό έλεγχο, οι οποίες μπορούν να εκδίδουν πτυχία ισάξια των δημόσιων
πανεπιστημίων. Όλα αυτά την ώρα που πολλά τμήματα των ΤΕΙ μένουν χωρίς
επαγγελματικά δικαιώματα και στην ουσία οι πτυχιούχοι βγαίνουν στην αγορά
εργασίας με πτυχίο χωρίς αξία.
Συμβούλια διοίκησης
Επιθυμούν να
ανατρέψουν πλήρως το μοντέλο διοίκησης των πανεπιστημίων που έλεγε ότι οι
αποφάσεις μέσα στις σχολές θα τις παίρνουν τα
συλλογικά όργανα με τη συμμετοχή καθηγητών, φοιτητών και εργαζομένων.
Τώρα η διοίκηση περνάει σε μεγάλο μέρος της σε μάνατζερ, στελέχη της αγοράς,
διορισμένους “golden boys” και επιχειρηματίες. Όλοι αυτοί θα αποφασίζουν πως το πανεπιστήμιο θα συμβαδίζει καλύτερα με
τους νόμους τις αγοράς, πως θα λειτουργεί και το ίδιο σαν επιχείρηση και πως θα
καταφέρνει να ικανοποιεί τα συμφέροντα
των πολυεθνικών. Αυτό
σημαίνει ένα πανεπιστήμιο που δεν θα το ενδιαφέρει να ικανοποιεί τις ανάγκες
των φοιτητών, που θα είναι μακριά από την φωνή του κινήματος και τα προβλήματα
των περισσοτέρων από εμάς.
Σχεδιάζεται έτσι η πλήρως αδιαφανής διοίκηση, εφόσον
δεν θα υπάρχει κανένας εποπτικός ή παρεμβατικός ρόλος της πανεπιστημιακής
κοινότητας, ενώ αντίθετα τις αποφάσεις θα τις παίρνουν επιχειρηματικοί
όμιλοι και εταιρείες.
Κάρτα
φοιτητή
Σημαίνει
πως η χρηματοδότηση των πανεπιστημίων θα γίνεται με το κομμάτι, ανάλογα με το
πόσους φοιτητές θα προσελκύσουν. Κάθε φοιτητής θα παίρνει μια κάρτα η οποία θα
αντιστοιχεί σε όλα τα χρήματα που το κράτος επιθυμεί να δαπανά ανά φοιτητή. Με
αυτή την κάρτα οι φοιτητές θα γράφονται
(πράγμα που θα συνεπάγεται ότι το
πανεπιστήμιο θα παίρνει κάποια χρήματα από την κάρτα για να καλύψει τα έξοδα
φοίτησης) και μέσω αυτή θα κάνουν χρήση όλων των κοινωνικών παροχών για τους
φοιτητές. Με αυτό τον τρόπο το κράτος δεν χρηματοδοτεί τα πανεπιστήμια, αλλά
δίνει ένα «πρίμ» ανάλογα με τα πόσους φοιτητές το κάθε πανεπιστήμιο έχει. Αυτό το στοιχείο θα οδηγήσει τα ιδρύματα να
βλέπουν τους φοιτητές σαν πελάτες ενώ παράλληλα ανοίγεται ο δρόμος για την άρση
του δημόσιου χαρακτήρα της εκπαίδευσης. Πολύ σύντομα θα μας πουν να πληρώσουμε
κάτι για κάρτα, λίγο αργότερα δίδακτρα…
Οικονομική
αυτοτέλεια
Με την «οικονομική αυτοτέλεια των ιδρυμάτων»
περνούν στον προϋπολογισμό των ΑΕΙ-ΤΕΙ όλοι οι εργαζόμενοι-ες που προσφέρουν
εργασία στα ιδρύματα, καθηγητές, διοικητικό προσωπικό, καθαρισμός, φύλαξη,
σίτιση, στέγαση και φυσικά βιβλία, όλη η υλικοτεχνική υποστήριξη σε εργαστήρια
και εκπαιδευτικό προσωπικό. Η χρηματοδότησή στους θα γίνεται από μια «Ανεξάρτητη
Αρχή Χρηματοδότησης». Τα πανεπιστήμια θα πρέπει να τηρούν την προγραμματική
συμφωνία που θα έχει συνάψει από πριν το καθένα χωριστά και θα περιλαμβάνει «μετρήσιμους
στόχους», τον αριθμό τον πτυχιούχων κατά την χρονική διάρκεια σπουδών, η
απορρόφηση πτυχιούχων από την αγορά εργασίας, τι ερευνητικό-επιχειρηματικό έργο
παράγουν.
Η εφαρμογή της «αξιολόγησης», με βάση πάντα τα
κριτήρια της «αγοράς», θα
κατατάσσει τα Τμήματα και τα Ιδρύματα σε κλίμακα με βάση την «αποδοτικότητα» στους, έτσι ώστε να
επιβληθεί πλήρως η επιχειρηματική -εμπορευματική λειτουργία στα πανεπιστήμια και στα ΤΕΙ.
Με δεδομένη την
υποχρηματοδότηση από το κράτος, ο υφ.παιδείας Πανάρετος είπε ότι το 1,4% του
προϋπολογισμού που δίνεται για την παιδεία δεν υπάρχει περίπτωση να ανεβεί,
τα πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ θα μπαίνουν σε ένα αγώνα δρόμου να μαζέψουν χρήματα
για να λειτουργήσουν(στο ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ η μείωση του προυπολογιμού φτάνει το 33%, με άμεση
επίπτωση στην εκπαιδευτική διαδικασία). Καταργείται επί της ουσίας
παροχές όπως η δωρεάν σίτιση και στέγαση εφόσον είναι πλέον υπόθεση της «αυτοτελούς»
διαχείρισης των πανεπιστημίων και όχι υποχρέωση της πολιτείας. Καταργούνται τα δωρεάν συγγράμματα και
σχεδιάζεται να αντικατασταθούν με
«ηλεκτρονικά συγγράμματα αναρτημένα στο διαδίκτυο» ενώ στους φοιτητές θα
χορηγείται εκπτωτικό «κουπόνι». Περικοπές, μισθών (οι μισθοί των καθηγητών θα
εξαρτώνται από τις «επιδόσεις» τους, δεν θα ορίζονται από ενιαίο
μισθολόγιο αλλά με ατομικές διαπραγματεύσεις με την διοίκηση) και προσωπικού,
δίδακτρα στους φοιτητές, ακόμα και «ίδρυση εδρών με χορηγία ιδιωτών!».
Όσα τμήματα δεν «φτάνουν τους στόχους» θα κλείνουν ή θα συγχωνεύονται με
άλλα(χαρακτηριστικό
παράδειγμα ενα τμήμα ΤΕΙ στις Σπέτσες που συγχωνεύτηκε με το ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ).Έτσι η στροφή των ΑΕΙ και
των ΤΕΙ στην αγορά για την ανεύρεση πόρων, σημαίνει πως τα ιδρύματα θα βγαίνουν
«παγανιά» να βρουν τα ίδια χρήματα για την επιβίωσή τους. Αυτό σημαίνει
πανεπιστήμια που θα πουλάν την έρευνα, που θα αναζητούν χορηγούς και θα κάνουν business. Κάθε ιδιώτης που θα βάλει
χρήματα θα έχει προφανώς και απαιτήσεις για το τι μαθήματα θα διδαχθούν, ποίες
σχολές θα ανοίξουν και ποίες θα κλείσουν, τι έρευνα θα γίνει, πόσα χρήματα θα
φύγουν για φοιτητική μέριμνα και θα εκβιάζει να γίνει το δικό του.
Αποκορύφωμα αυτής της λογικής και η πρόταση για ίδρυση καθηγητικών θέσεων με
χορηγία ιδιωτών, όπου για πρώτη φορά η ύπαρξη μιας θέσης ΔΕΠ θα εξαρτάται από
τις ορέξεις του ιδιώτη χορηγού.
Αποδόμηση της
ακαδημαϊκής δομής της ανώτατης εκπαίδευσης
Η βασική ακαδημαϊκή μονάδα θα είναι η Σχολή που θα
απονέμει και τα πτυχία ενώ τα Τμήματα θα υφίστανται μόνο σαν διοικητικές
μονάδες.
Οι φοιτητές θα εισάγονται σε
Σχολές. Η κατανομή τους στα επιμέρους προγράμματα σπουδών θα γίνεται μετά από
το τέλος του πρώτου ακαδημαϊκού έτους «ανάλογα με την επίδοση και τις
προτιμήσεις των φοιτητών, χωρίς να αποκλείεται και η αλλαγή προγράμματος σπουδών
σε επόμενα έτη».
Ο σχεδιασμός από το υπουργείο
έχει σαν στόχο οι φοιτητές να ακολουθούν «ευέλικτα» προγράμματα σπουδών
και ατομικές διαδρομές, στις Σχολές τους και όχι στα Τμήματα. Έτσι οι Σχολές θα
έχουν την ευθύνη να χορηγούν αντί για πτυχία ακόμη και εξατομικευμένα
πιστοποιητικά σπουδών.
Σχεδιάζουν την κατάργηση δηλαδή
της βασικής δομής του πανεπιστημίου, του Τμήματος, το οποίο έχει την ευθύνη του
προγράμματος σπουδών και των σπουδών σε ένα ορισμένο επιστημονικό πεδίο. Που
εγγυάται ότι οι απόφοιτοι έχουν σπουδάσει μια συγκεκριμένη επιστήμη, η οποία
βάση την επιστημονική γενική γνώση, τους δίνει το δικαίωμα να μπορούν να
αφομοιώνουν πιο εύκολα και ξεκούραστα τις νέες τεχνολογίες που αναπτύσσονται
στον κλάδο τους και η επιστήμη αυτή βεβαιώνεται από το χορηγούμενο πτυχίο. Αυτό οδηγεί στην ακύρωση, από
το πανεπιστήμιο μέσα από τις σπουδές, κάθε έννοιας συλλογικών επαγγελματικών
δικαιωμάτων των αποφοίτων, με συνέπεια και την διάλυση των εργασιακών
δικαιωμάτων τους.
Όλες αυτές οι ρυθμίσεις μαζί με
το ότι «τα προγράμματα δια βίου μάθησης θα αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο
των πανεπιστημιακών σπουδών» προκύπτει ένα πλέγμα «σπουδών» στο
οποίο θα εντάσσονται ισότιμα όλες οι μορφές και βαθμίδες εκπαίδευσης και
κατάρτισης, όπως ακριβώς ήταν και ο στόχος της ΕΕ σύμφωνα με την διαδικασία της
Μπολόνια. Για την επιβολή αυτού του στόχου επιλέγεται η «υιοθέτηση και
εφαρμογή του εθνικού πλαισίου προσόντων (NQF) κατά τα πρότυπα του
ευρωπαϊκού πλαισίου προσόντων»
Αυτή, η γενικευμένη
επίθεση στην φυσιογνωμία του δημόσιου πανεπιστημίου, ολοκληρώνεται με την εφαρμογή πιστωτικών μονάδων (ECTS)
σε συνδυασμό με την «πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών» από «ανεξάρτητες»
αρχές από το εσωτερικό και το εξωτερικό. Διαλύεται η
έννοια του πτυχίου που σου παρείχε γνώσεις σε ένα γνωστικό αντικείμενο και
κάποια ενιαία δικαιώματα στην εργασία για την επόμενη μέρα. Το πτυχίο γίνεται
ένας ατομικός φάκελος σπουδών που θα περιλαμβάνει «γνώσεις δεξιότητες και
ικανότητες» τις οποίες θα παίρνεις σε όλο το εργάσιμο βίο σου και θα
δημιουργείς έτσι έναν προσωπικό και μοναδικό σύνολο προσόντων που θα στερεί από
τον εργαζόμενο κάθε δυνατότητα συλλογικής διεκδίκησης. Παράλληλα με το Εθνικό
Πλαίσιο Προσόντων ο απόφοιτος ουσιαστικά χάνεται σε ένα λαβύρινθο πιστοποιήσεων
και εξετάσεων που όμως δεν εξασφαλίζει κανένα δικαίωμα σε σταθερή δουλειά με αποδοχές
αντίστοιχες της γνωστικής του επάρκειας.
«Πανεπιστημιακός Καλλικράτης»
Τα προηγούμενα χρόνια
ακούγαμε για τα νέα πανεπιστήμια και ΤΕΙ που δημιουργόταν στην επαρχία και που
στην ουσία τα άφηναν να παρηκμάζουν χωρίς εκπαιδευτικό προσωπικό, χωρίς αίθουσες,
υλικοτεχνική υποδομή και διοικητικό προσωπικό. Τι σημαίνει αυτό; Κλείσιμο πανεπιστημίων
και ΤΕΙ στέλνοντας έτσι τους φοιτητές και τους αποφοίτους τους στην
αβεβαιότητα. Ο χωροταξία των ιδρυμάτων θα αλλάξει ώστε να προσαρμοστεί στις
ανάγκες των ανά τόπους οικονομιών. Η Υπουργός εδώ μίλησε για παραπλήσια
λειτουργία με τα επιχειρηματικά πάρκα που υπάρχουν στην Αμερική. Τα λεγόμενα “clusters” που αποτελούν ομοειδή επιχειρηματικά
σύνολα που αλληλοεξαρτώνται από τα πανεπιστήμια (έτσι φαίνεται λοιπόν ότι σκοπός
τους είναι να κλείνει κάθε μονάδα που δεν μπορεί να συνδεθεί άμεσα με την
τοπική οικονομία καταδικάζοντας έτσι τους φοιτητές σε μονόπλευρη και απαξιωμένη
γνώση που έχει εφαρμογή σε ελάχιστους παραγωγικούς κλάδους…)
Αξιολόγηση
Όλα τα παραπάνω θα επιστεγαστούν με τον θεσμό
της αξιολόγησης ο οποίος θα γίνει ο εκβιαστικός τρόπος για να υλοποιηθούν όλα
τα παραπάνω και πολλά άλλα. Με την αξιολόγηση (που θα είναι υποχρεωτική με
ποινή παύσης κάθε χρηματοδότησης) θα κατατάσσονται τα πανεπιστήμια βάσει του συγχρονισμού τους με τις ορέξεις
των επιχειρηματιών (και του ΔΝΤ φυσικά στη χώρα μας) και θα υποβάλλονται
κυρώσεις σε αυτά που δεν υπακούουν.
Οι σκοποί όλων των παραπάνω είναι να
πετύχουν μια σειρά από στόχους:
Ø
Να αναδιατάξουν συνολικά την εκπαίδευση στη χώρα μας. Όπως λένε θέλουν να τελειώνουν με το
πανεπιστήμιο της μεταπολίτευσης δηλαδή το πανεπιστήμιο που είχε στοιχειώδη
δικαιώματα για τους φοιτητές, στοιχειώδη δημοκρατία στον τρόπο λειτουργίας του.
Θέλουν να φέρουν την Μπολόνια και το ΔΝΤ μέσα στα πανεπιστήμια και να
απαξιώσουν την γνώστη και την εκπαίδευση όπως έχουν κάνει σε τόσους άλλους
τομείς (υγεία, ασφάλιση, εργασία, μεταφορές κ.α.).
Ø
Να αναιρέσουν κάθε δημόσιο και δωρεάν
χαρακτήρα της παιδείας. Η εκπαίδευση στο μνημόνιο επανορίζεται: από δημόσια παρεχόμενο αγαθό
μετατρέπεται σε εμπόρευμα, και μάλιστα πολύ ακριβό. Η ιδιωτική εκπαίδευση
γίνεται καθεστώς και το δημόσιο πανεπιστήμιο λειτουργεί σαν ιδιωτικό ή και
χάνει πλήρως το δημόσιο χαρακτήρα του. Οι παροχές στους φοιτητές
κόβονται(εστίες, εστιατόρια, πάσο, συγγράμματα ) και από τον βαθύ ταξικό
χαρακτήρα των μέτρων και την οξύτητα της κατάστασης στην κοινωνία να
απομακρύνουν μεγάλα κομμάτια της νεολαίας από την πανεπιστημιακή μόρφωση.
Ø
Να εντείνουν την επιχειρηματικοποίηση
του πανεπιστημίου.
Στο πανεπιστήμιο την εποχή της κρίσης και του μνημονίου, την εποχή των μάνατζερ
και της ιδιωτικής εκπαίδευσης ο επιχειρηματικός χαρακτήρας γίνεται πιο βαθύς
παρά ποτέ. Δεν υπάρχει πλέον χώρος μέσα στα ιδρύματα για έρευνα για τις
κοινωνικές ανάγκες, για αμφισβήτηση στην γνώση, για πολιτική δράση. Η μέγιστη
προτεραιότητα θα είναι οι ισολογισμοί, οι επενδύσεις, τα πάρε δώσε με την αγορά
και τους μάνατζερ. Οι φοιτητές θα είναι πελάτες χωρίς καθόλου ελεύθερο χρόνο
και στεγνά ειδικευμένοι σε κάποια θραύσματα δεξιοτήτων.
Ø
Να αλλάξουν το χαρακτήρα των σπουδών. Τις κάνουν πιο εντατικοποιημένες με
προαπαιτούμενα-αλυσίδες, με ένα πρώτο έτος γεμάτο ανταγωνισμό. Όλα αυτά βέβαια
την στιγμή που οι περισσότεροι φοιτητές θα αναγκαστούν να εργάζονται
παράλληλα. να αποθαρρύνει τη νεολαία από
τη συνέχιση των σπουδών. Δεν τους φτάνει η κατάργηση των δωρεάν παροχών, και τα
ταξικά τείχη που δημιουργούν με τους κύκλους. Θέλουν να συμπιέσουν τα όρια
σπουδών και να νομιμοποιήσουν τις διαγραφές φοιτητών. Θέλουν λένε να
καταργήσουν τις εξεταστικές, και επιχειρούν να μετατρέψουν σε εξεταστική όλο το
εξάμηνο. Υποχρεωτικές παρακολουθήσεις, καθημερινά απουσιολόγια και μετρήσεις
της απόδοσης των φοιτητών.
Το
φοιτητικό κίνημα
Τις χρονιές 2006-2007 ήταν κυβέρνηση της ΝΔ ερχόταν κάθε πέμπτη
αντιμέτωπος με «αλήτες», όπως είχε δηλώσει, που υπερασπίζονταν τη μη αλλαγή του
άρθρου 16 του συντάγματος το οποίο ορίζει ότι η παιδεία είναι δωρεάν και
δημόσια. Τώρα η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, της τρόϊκας και του ΔΝΤ έρχεται να
διαλύσει τον δημοσιο πλούτο, με την πιο αντιδραστική τομή στο χώρο της
εκπαίδευσης και με μια ανευ προηγουμένου ληστρική επίθεση στο κομμάτι της
εργασίας.Χαρίζοντας φιλέτα όπως την παιδεία, ξεπουλώντας τις δημόσιες
επιχειρήσεις, κατακερματίζοντας επαγγελματικά και εργασιακά δικαιώματα.
Πολλαπλασιάζοντας τα ταξικά εμπόδια στις σπουδές αφού διαλύει τα δικαιώματα της
σίτισης, της στέγασης, των δωρεάν συγγραμμάτων, ενώ εντατικοποιεί τις σπουδές
φέρνοντας τον άκρατο ανταγωνισμό μέσα στις σχολές βάζοντας τους φοιτητές σε
ανταγωνισμό μεταξύ τους. Καταργεί επί της ουσίας την έννοια του σημερινού
πτυχίου, ανοίγει την πόρτα για εισαγωγή διδάκτρων και για μαζικές διαγραφές
αφού ξαναθυμήθηκαν ότι το πρόβλημα είναι οι «αιώνιοι» φοιτητές.Έχουν αποφασίσει
λοιπόν να συγκρουστούν με τους φοιτητές για να περάσουν ότι δεν κατάφερε η ΝΔ
και να εφαρμόσουν ότι λέει το επικαιροποιημένο μνημόνιο. Αν ως τώρα το κομμάτι
της παιδείας είχε κρατηθεί δωρεάν και δημόσιο για τον λαό, το οφείλουμε στο
φοιτητικό και εργατικό κίνημα που παλεύει ενάντια σ’ αυτην την πολιτική.
Μπροστά στην νέα
άγρια πραγματικότητα που μας ετοιμάζουν, απαντάμε
με φοιτητικό κίνημα Αντι-κυβερνητικό,
Αντι – Ε.Ε, Ανατρεπτικό που
θα συγκρούεται μ’αυτή την πολιτική, βάζοντας μπροστά τις ανάγκες της νεολαίας
και των εργαζομένων.Μετα το «μπλοκάρισμα» του ν.πλαίσιο απο τις φοιτητικές
κοινιτοποιήσεις, την μη αναθεώρηση του αρ.16 του συντάγματος,το φοιτητικό κίνημα, οι φοιτητές και σπουδαστές σε ΑΕΙ
και ΤΕΙ πρέπει ξανά μέσα από τις συνελεύσεις και τις διαδικασίες τους, να
ανοίξουν αγωνιστικό διάλογο με την κοινωνία, να έρθουν κοντά στους
αγωνιζόμενους κλάδους, στις απεργίες, στα κινήματα των εργαζομένων και από τις
πρώτες μέρες που ανοίγουν οι σχολές πρέπει να έρθουν σε ευθεία σύγκρουση με την
κυβερνητική δικτατορία της τρόικα.
ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΤΗΣ «ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ
ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ»
ΕΝΙΑΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΚΑΙ ΔΩΡΕΑΝ.
